DEHB belirtileri

DEHB nedir?

Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu, kısaca DEHB, dikkatini sürdürme, etkinlik düzeyini ayarlama ve dürtülerini kontrol etme becerilerinin yaşıtlara göre belirgin biçimde farklı geliştiği nörogelişimsel bir durumdur. Belirtiler çocuklukta başlar; bir kısmı yaşla birlikte azalırken bir kısmı ergenlik ve yetişkinlik boyunca sürebilir. DEHB, zekâ eksikliği, tembellik ya da kötü yetiştirilme ile açıklanamaz. Beyindeki planlama, dikkat ve öz denetim sistemlerinin farklı çalışmasıyla ilişkilidir ve ailesel geçiş özelliği güçlüdür.

Herkes zaman zaman dalgın, unutkan ya da sabırsız olabilir. DEHB'yi bu gündelik deneyimlerden ayıran şey belirtilerin sayısı, süresi, yaygınlığı ve hayata etkisidir. Belirtiler en az altı ay boyunca sürmeli, okul, ev ya da iş gibi birden fazla ortamda görülmeli ve kişinin günlük işlevselliğini açıkça zorlamalıdır.

Belirtiler hayatın hangi alanlarında görülür?

DEHB belirtileri yalnızca sınıfta ya da masa başında ortaya çıkmaz. Sabah hazırlığının her gün bir yarışa dönüşmesi, ödev saatinin gözyaşıyla bitmesi, arkadaş ilişkilerinde sık yaşanan kırgınlıklar, yetişkinlikte ise faturaların unutulması, iş teslimlerinin son dakikaya kalması ve sık değişen ilgi alanları bu belirtilerin gündelik yansımalarıdır. Bu nedenle değerlendirme yapılırken yalnız okul notlarına değil, kişinin gününün nasıl geçtiğine bakılır.

Belirtiler kendi başına tanı değildir

Bu sitede anlatılan belirtilerin birkaçını kendinizde ya da çocuğunuzda görmeniz, DEHB olduğu anlamına gelmez. Uyku eksikliği, kaygı, depresyon, öğrenme güçlüğü, işitme ve görme sorunları, tiroid bozuklukları ve yoğun stres dönemleri de dikkat ve davranış üzerinde benzer etkiler yaratabilir. DEHB tanısı, bir çocuk ve ergen psikiyatristi ya da yetişkinlerde bir psikiyatrist tarafından yapılan ayrıntılı değerlendirmeyle konur.

Ne zaman uzmana başvurmalı?

Belirtiler şu durumlardan biriyle birlikte görülüyorsa bir değerlendirme yaptırmak yerinde olur: Okul başarısı yeteneğin belirgin biçimde altında kalıyorsa, öğretmenden sık uyarı geliyorsa, arkadaşlık ilişkileri sürekli bozuluyorsa, aile içi çatışmalar artmışsa, yetişkinlikte iş ve ilişki düzeni tekrar tekrar sarsılıyorsa. Erken yapılan değerlendirme, hem doğru desteğe ulaşmayı hem de kişinin kendisi hakkında olumsuz düşünceler geliştirmesini önlemeyi sağlar.